Posted in Νέα Ελληνικά, γραμματική

Νεότερος ή νεώτερος;

 

blackboard

«Νικολέτα, ο σωστός τύπος είναι νεώτερος ή νεότερος; Ευχαριστώ» (Ελπίδα , Λάρισα)

Ελπίδα,

Ορισμένοι τύποι του συγκριτικού γράφονταν παλαιότερα με –ώτερος αντί του –ότερος. Αυτή η γραφή δεν ισχύει πλέον. Ωστόσο, και οι δυο τύποι θεωρούνται δόκιμοι.

Φιλικά,

Νικολέτα

Advertisements
Posted in σχολείο, Έκθεση, Εκπαίδευση, Νέα Ελληνικά

Εξωσχολικά λογοτεχνικά βιβλία για κάθε ηλικία

Ο τρόπος που χρησιμοποιούμε τη γλώσσα έχει πολύ μεγάλη σημασία στη ζωή μας εφόσον αποτελεί την αντανάκλαση του εαυτού μας στον κόσμο. Ωστόσο, το να είναι κάποιος φυσικός ομιλητής μιας γλώσσας δεν τον καθιστά αυτόματα ούτε «αλάθητο» αλλά ούτε και σωστό «χειριστή» της. Για το λόγο αυτό είναι πάντα κρίσιμο να βελτιωνόμαστε συνεχώς ακόμα και όταν πρόκειται για το –φαινομενικά απλό- πεδίο του λεξιλογίου.

Όπως είναι φυσικό, οι καταλληλότερες ηλικίες για να μπούνε σωστά τα θεμέλια της γραμματικής αλλά και της νεοελληνικής γλώσσας είναι οι ηλικίες 6 (ή 8) έως 18, δηλαδή, οι ηλικίες κατά τις οποίες το παιδί και τελικά ο νεαρός ενήλικας επισκέπτεται το σχολείο. Ένας από τους πιο επιτυχημένους και αποτελεσματικούς τρόπους βελτίωσης του λεξιλογίου –και συνεπώς του μαθήματος της Έκθεσης μετέπειτα- είναι το διάβασμα εξωσχολικών βιβλίων. Για το λόγο αυτόν, παρακάτω παρουσιάζεται μια λίστα με τα πιο σημαντικά βιβλία που θα έπρεπε να διαβάσουν τα παιδιά ανάλογα με την ηλικία τους.

Α Γυμνασίου

  • Το καπλάνι της βιτρίνας (Άλκη Ζέη)
  • Ο μικρούλης (Ιούλιος Βερν)
  • Το κρυφό ημερολόγιο του Άντριαν Μολ ηλικίας 13 χρονών και ¾ (Σου Τάουνσεντ)
  • Τα ξύλινα σπαθιά (Παντελής Καλότσος)
  • Αυτό το σχολείο θα με τρελάνει (Χέντοφ Νατ)
  • Το μέγαρο των χαστουκιών (Πασκάλ Μπρυκνέρ)
  • Αιολική γη (Ηλίας Βενέζης)
  • Η Παναγιά η γοργόνα (Στράτης Μυριβήλης)
  • Η δασκάλα με τα χρυσά μάτια (Στράτης Μυριβήλης)
  • Ο μικρός πρίγκηπας (Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ)
  • Δον Κιχώτης  (Μιγκέλ Ντε Θερβάντες)

Β- Γ Γυμνασίου

  • Το προτραίτο του Ντόριαν Γκρεϋ (Όσκαρ Ουάλιντ)
  • Το νούμερο 31 328 (Ηλίας Βενέζης)
  • Η ζωή εν τάφω (Στράτης Μυριβήλης)
  • Ταξίδι με τον Έσπερο (Άγγελος Τερζάκης)
  • Βασίλειος Βουλγαροκτόνος (Κώστας Κυριαζής)
  • Τα μυστικά του βάλτου  (Πηνελόπη Δέλτα)
  • Τα ματωμένα χώματα (Διδώ Σωτηρίου)
  • Η καλύβα του μπαρμπα θωμά (Χάριετ Μπίτσερ Στόου)
  • Οι Περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν (Μαρκ Τουαίην)
  • Όνειρο θερινής νυκτός (Ουίλιαμ Σαίξπηρ)
  • Το ημερολόγιο ενός τρελού (Νικολάι Γκόγκολ)
  • Το ημερολόγιο της Άννα Φρανκ (Άννα Φρανκ)
  • Μικρές κυρίες (Λουίζα Μέι Άλκοτ)
  • Περηφάνια και προκατάληψη (Τζέιν Όστεν)
  • Τζέιν Έιρ (Σαρλότ Μπροντέ)
  • Το μαγικό βουνό (Τόμας Μαν)
  • Όταν σκοτώνουν τα κοτσύφια (Χάρπερ Λι)
  • 20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα (Ιούλιος Βερν)
  • Από τη γη στη σελήνη (Ιούλιος Βερν)
  • Λουλούδια για τον Άλγκερνον (Ντανιέλ Κές)

Λύκειο

  • Μεγάλες προσδοκίες (Κάρολος Ντίκενς)
  • Στο δρόμο (Τζακ Κέριουακ)
  • Τα σταφύλια της οργής (Τζον Στάινμπεκ)
  • Μακμπεθ (Ιούλιος Σαίξπηρ)
  • Ο υπέροχος Γκάτσμπι (Φράνσις Σκοτ Φιτζέραλντ)
  • Σιντάρτα (Έρμαν Έσσε)
  • 1984 (Τζωρτζ Όργουελ)
  • Εκατό χρόνια μοναξιάς (Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες)
  • 8 (Νέβιλ Κάθριν)
  • Έγκλημα και τιμωρία (Φιόντορ Ντοστογιέφσκι)
  • Ο ηλίθιος (Φιόντορ Ντοστογιέφσκι)
  • Τα άνθρη του κακού (Σαρλ Μπωντλαίρ)
  • Γαργαντούας και Παντακρυέλ (Φρανσουά Ραμπελαί)
  • Αμλετ (Ουίλιαμ Σαίξπηρ)
  • Ο λύκος της στέπας (Έρμαν Έσσε)
  • Το εκκρεμές του Φουκώ (Ουμπέρτο Έκο)
  • Το όνομα του ρόδου (Ουμπέρτο Έκο)

Κατά καιρούς θα προστίθενται στη λίστα και άλλα βιβλία. Τέλος, σε ξεχωριστό άρθρο θα αναλυθούν διάφοροι τρόποι εμπλουτισμού του λεξιλόγιου εκτός της παρούσας λίστας βιβλίων.

Posted in σχολείο, Νέα Ελληνικά, γραμματική

Το τελικό -ν

Η έννοια του τελικού –ν αφορά μόνο τα άρθρα. Το άρθρο τοποθετείται πριν από ένα ουσιαστικό και χρησιμοποιείται για να το προσδιορίσει, να το περιορίσει, να το εξατομικεύσει ή να δώσει το στοιχείο της οριστικότητας ή μη στην ονοματική φράση. Στην Ελληνική υπάρχουν δύο κατηγορίες άρθρων: το οριστικό και το αόριστο.

Προτού αναλυθεί η χρήση του τελικού -ν, είναι σημαντικό να ξαναθυμηθούμε την κλίση του άρθρου.

Α) Οριστικό άρθρο ο, η το

 

Ενικός αριθμός

Πληθυντικός αριθμός

  Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο
Ονομαστική

ο

η το οι οι

τα

Γενική

του της του των των

των

Αιτιατική

το (ν)

τη(ν) το τους τις

τα

*Τύποι κλητικής δεν υπάρχουν

Όπως φαίνεται και στον πίνακα, το τελικό –ν αφορά μόνο τους τύπους του αρσενικού και του θηλυκού στην αιτιατική. Πιο συγκεκριμένα, το τελικό –ν πρέπει να αναγράφεται όταν:

  1. Η λέξη που ακολουθεί αρχίζει από φωνήεν ( /i/, /e/, /a/,/o/, /u/)
  2. Από οποιοδήποτε από τα παρακάτω σύμφωνα/ συμφωνικά συμπλέγματα: κ, π, τ, ξ, ψ, γκ, μπ, ντ (τα γκ, μπ, ντ αποτελούν τα ηχηρά των κ, π, τ σε περίπτωση που έτσι μπορείτε να τα θυμάστε καλύτερα)

Προσοχή!

Μπροστά από τα άλλα σύμφωνα το –ν μπορεί να παραλείπεται. Ωστόσο, εάν πρόκειται το άρθρο να προσδιορίσει ένα κύριο όνομα, τότε συνηθίζεται να γράφεται ο πλήρης τύπος π.χ. Είδα το-ν Στέφανο.

Προσοχή!

Το ουδέτερο στον ενικό δεν έχει ποτέ τελικό ν.

Προσοχή!

Έχει επικρατήσει το αρσενικό άρθρο να διατηρεί πάντα το -ν στην αιτιαστική για να μην συγχέεται με τον τύπο του ουδέτερου.

Β. Το αόριστο άρθρο ένας, μια , ένα

 

Αρσενικό

Θηλυκό

Ουδέτερο

Ονομαστική

ένας

μια

ένα

Γενική

ενός

μιας

ενός

Αιτιατική

ένα(ν)

μια(ν)

ένα

 

*Οι τύποι κλητικής δεν υπάρχουν.

**Όπως είναι φυσικό, δεν υπάρχει πληθυντικός αριθμός.

Προσοχή!

Το τελικό –ν των τύπων της αιτιατικής του αρσενικού και του θηλυκού του αόριστου άρθρου δεν είναι ποτέ υποχρεωτικό και δεν χρησιμοποιείται τόσο συχνά όσο το τελικό –ν του οριστικού άρθρου.  Μπορεί να τίθεται πριν από λέξεις που αρχίζουν από φωνήεν ή από ένα άηχο στιγμιαίο σύμφωνο (κ, π, τ , ξ (=κ+σ), ψ (=π+σ) π.χ. είδα έναν ελέφαντα.

Posted in Νέα Ελληνικά, γραμματική

-οντας ή -ώντας;

Ένας ομιλητής της Ελληνικής συναντάει και χρησιμοποιεί καθημερινά τύπους οι οποίοι λήγουν σε –οντας ή -ώντας.  Ωστόσο, η συχνή του χρήση δεν συνεπάγεται και την ορθή λειτουργία του, για τον λόγο αυτό, καλό θα ήταν να το ξαναθυμηθούμε. Προτού αναλυθεί ο σχηματισμός, είναι σημαντικό να δοθούν ορισμένες βασικές πληροφορίες για τον τύπο αυτόν.

Αρχικά, τί είναι αυτός ο τύπος;

Πρόκειται για το γερούνδιο, το οποίο αποτελεί έναν από τους ρηματικούς τύπους της ελληνικής γλώσσας. Ο σχηματισμός του επιτυγχάνεται με τη χρήση του επιθήματος –οντας και –ωντας το οποίο καθορίζεται με βάση τη συζυγία του ρήματος. Η λειτουργία του είναι επιρρηματική και ως προς τον τύπο και τη σημασία είναι ενεργητικό, δηλαδή αναφέρεται σε μια ενέργεια η οποία λαμβάνει χώρα ταυτόχρονα με την ενέργεια του κύριου ρήματος της πρότασης και συνήθως έχει το ίδιο υποκείμενο με αυτό:

π.χ. (1)  Ήρθα τρέχοντας όταν έφτασε το φαγητό. (ΤΡΟΠΟΣ)

π.χ. (2)  Τρέχοντας προς το σπίτι, συνάντησε έναν καλό του φίλο. (ΧΡΟΝΟΣ)

π.χ. (3)  Μόνο μιλώντας του θα καταφέρεις να του αλλάξεις γνώμη. (ΤΡΟΠΟΣ ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ ΣΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ)

π.χ. (4)  Χτύπησε τόσο πολύ που πήγε κλαίγοντας στο νοσοκομείο. (ΣΥΝΟΔΕΙΑ, ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ)

Προσοχή! Μόνο ρήματα ενεργητικής φωνής μπορούν να σχηματίσουν γερούνδιο. Για αυτό τον λόγο , το γερούνδιο ονομάζεται συχνά «ενεργητική μετοχή ενεστώτα».  Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις ρημάτων παθητικής φωνής όπως:

π.χ. (5)  Όντας μεγαλόκαρδος τον συγχώρεσε.

π.χ. (6) Περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις.

Προσοχή! Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το υποκείμενο του γερουνδίου ταυτίζεται κατά κύριο λόγο με αυτό του ρήματος. Ωστόσο, και σε αυτή την περίπτωση υπάρχουν εξαιρέσεις:

Π.χ. (7)  Δύοντας ο ήλιος άρχισε να βρέχει.

Αφού αποδόθηκαν ορισμένες βασικές πληροφορίες, παρακάτω θα αναλυθεί ο σχηματισμός του γερουνδίου:

Ο σχηματισμός του γερουνδίου είναι απλός: Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, ο διαχωρισμός μεταξύ –ο- και –ω- επιλύεται λαμβάνοντας υπόψη τη συζυγία του ρήματος. Τα ρήματα στην Ελληνική χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες (ή συζυγίες): Η πρώτη (και πιο πολυαριθμη)  αφορά τα παροξύτονα ρήματα  και η δεύτερη, τα οξύτονα*.  Η διάκριση τους βασίζεται στη θέση του τόνου του πρώτου πρόσωπου ενικού του ενεστώτα ενεργητικής, συνεπώς τα οξύτονα (π.χ. πετώ) τονίζονται στη λήγουσα και τα παροξύτονα (π.χ. διασκεδάζω) στην παραλήγουσα.  Κατ’ αυτό τον τρόπο, το –όντας προστίθεται ως επίθημα στο μη συνοπτικό θέμα της πρώτης συζυγίας και το –ώντας στο θέμα των ρημάτων της δεύτερης συζυγίας.

Παρακάτω παρουσιάζεται ένας συνοπτικός πίνακας των ρηματικών καταλήξεων στον ενεστώτα το οποίο μπορεί να αποτελέσει ενδεικτικό οδηγό:

ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗ ΠΑΡΟΞΥΤΟΝΑ (1η ΣΥΖΥΓΙΑ) ΟΞΥΤΟΝΑ (2η ΣΥΖΥΓΙΑ) –α τύπος ΟΞΥΤΟΝΑ (2η ΣΥΖΥΓΙΑ) –β τύπος
Ενεστώτας Ενικός Πληθυντικός Ενικός Πληθυντικός Ενικός Πληθυντικός
Κατάληξη -‘ω -‘ουμε -άμε -ούμε
Γερούνδιο

-οντας

-ώντας

*Όπως φαίνεται στον πίνακα, η κατηγορία των οξύτονων διακρίνεται σε δύο υπο-ομάδες. Η διαφορά τους έγκειται στην κατάληξη του α προσώπου της ενεργητικής φωνής πληθυντικού.

Σαφώς τελικά… μπορούμε πάντα να θυμόμαστε τον παραδοσιακό σχολικό κανόνα: “αν τονίζεται το /ο/ ,  επιλέγουμε το -ώ(ντας) κι αν δεν τονίζεται, το -ο(ντας)!

Σε μετέπειτα άρθρο θα αναλυθεί η περίπτωση των μετοχών η οποία συχνά παρουσιάζεται  και αναλύεται μαζί με το γερούνδιο.

 

 

Posted in Έκθεση, Νέα Ελληνικά

Ο εκφυλισμός του αθλητικού ιδεώδους, τα αίτια και η αντιμετώπισή του

Ο όρος «αθλητισμός» υποδηλώνει την επίπονή και μακροχρόνια εξάσκηση του σώματος που αποσκοπεί στη δημιουργία ενός υγιούς και δυνατού κορμιού και παράλληλα στην καλλιέργεια των ηθικών και πνευματικών χαρισμάτων σε έναν άνθρωπο. Το αρχαιοελληνικό ρητό «νους υγιή εν σώματι υγιή» αντικατοπτρίζει πλήρως τη φιλοσοφία αυτή και συνάμα μαρτυρά την καταγωγή του. Το αθλητικό ιδεώδες, όπως η αρχαία Ελλάδα το διαμόρφωσε, αναπαριστά την αρμονική συνύπαρξη ψυχής και σώματος σε απόλυτη ισορροπία: Το άτομο διαπλάθει κορμί και χαρακτήρα με κίνητρο την ευγενή άμιλλα και τον σεβασμό προς τον συναθλητή, και τους ανθρώπους εν γένει, υποκινούμενο όχι από εγωιστικά εφαλτήρια, αλλά από την αγάπη για το ωραίο, εσωτερικά και εξωτερικά. Αιώνες μετά, το πολύτιμο δώρο που μας κληροδότησαν οι πρόγονοί μας κατάφερε να επιβιώσει. Παρά το γεγονός πως τα ιδανικά του αθλητισμού διασώθηκαν έως σήμερα, φαίνεται να απομακρύνονται από τις αρχικές επιταγές του, αλλοιώνοντας τον χαρακτήρα του και την πραγματική του φύση.

Είναι γεγονός πως φαινόμενα εκφυλισμού του αθλητικού ιδεώδους πληθαίνουν ολοένα και περισσότερο λαμβάνοντας σημαντικές διαστάσεις. Η κυριότερη έκφανση της νέας αυτής πραγματικότητας είναι η διάχυτη εμπορευματοποίηση του αθλητισμού και ο πρωταθλητισμός ως αυτοσκοπός: ο τρόπος που ο αθλητισμός,εν γένει, αντιμετωπίζεται, τον καθιστά ένα προϊόν εκμετάλλευσης το οποίο περιορίζεται στην προσφορά ενός «υπερθεάματος» και στη διασφάλιση των επιθυμητών οικονομικών απολαβών. Όπως είναι φυσικό, οι πρακτικές αυτές αλλοιώνουν όχι μόνο την πρωταρχική ουσία των αγωνιστικών δραστηριοτήτων, που εν ολίγοις συνοψίζεται στην αρχή «το παιχνίδι για τη χαρά του παιχνιδιού», αλλά και τη φύση και ταυτότητα του ίδιου του αγωνιζόμενου, ο οποίος υποκινείται πλέον από λανθασμένα κίνητρα, θέτοντας σε κίνδυνο την υγεία του με τη χρήση αναβολικών ουσιών και, τελικά, εμπορευματοποιώντας τον ίδιο του τον εαυτό. Ο αθλούμενος καθίσταται πλέον ένα πολύτιμο προσόν ή ανθρώπινο εργαλείο, το οποίο αγοράζεται, πωλείται (πολλές φορές με υπέρογκα ποσά) και καλείται να ανταποκριθεί στις αξιώσεις των διεθνών οργανώσεων για τη νίκη. Η χρησιμοποίηση αθλητών σε διαφημιστικές καμπάνιες αντανακλούν πλήρως τη νέα αυτή προσέγγιση περί αντικειμενοποίησης στο πεδίο αυτό και ταυτόχρονα, καλλιεργούν λανθασμένα πρότυπα στους νέους, οι οποίοι θαμπώνονται από  ακατάλληλα στερεότυπα που συνεχώς καλλιεργούν τα ΜΜΕ και προβαίνουν σε αντίστοιχες επιλογές διαμορφωμένες με λάθος κριτήρια.

Εξετάζοντας το παραπάνω φαινόμενο εμπορευματοποίησης του αθλητισμού και συσχετίζοντάς το με περιστατικά οικονομικών στοιχημάτων και με ζητήματα διασφάλισης του μέγιστου, στα πλαίσια του δυνατού, οικονομικού και μη κέρδους, δεν θα μπορούσε να μην απασχολήσει και η επίδραση τους στην κοινωνία. Όπως είναι φυσικό, η υψηλή δημοτικότητα των αθλητικών δραστηριοτήτων, τις καθιστά ιδανικά μέσα επίτευξης σκοπιμοτήτων εθνικής και πολιτικής φύσεως: τα τρέχοντα καθεστώτα, επικαλούμενα την έμφυτη ανάγκη των ανθρώπων ένταξής τους σε μία ομάδα ως ένα τρόπο αυτοπροσδιορισμού τους, κατευθύνουν το κοινό μετατρέποντάς το σε μια άβουλη μάζα, αποπροσανατολισμένη από τα τρέχοντα προβλήματα, που διοχετεύει τη δυσαρέσκειά της στον χώρο των γηπέδων και επιδεικνύει αν μη τι άλλο, ελλιπή αθλητική διαπαιδαγώγηση. Κατά αυτό τον τρόπο, αυξάνονται τα φαινόμενα χουλιγκανισμού στα περιβάλλοντα αυτά, αναπαράγοντας έναν φαύλο κύκλο στον οποίο οι άνθρωποι υιοθετούν έναν διαφορετικό κοινωνικό ρόλο, συχνά τον βαθύτερα καταπιεσμένο τους, πολλές φορές αντίθετο από την πραγματική τους ταυτότητα και καταφεύγουν σε άσκοπες, βίαιες πρακτικές οι οποίες ωστόσο, αδυνατούν να προσφέρουν την πολυπόθητη λύση στα αρχικά τους προβλήματα. Όπως είναι φυσικό, στο πλαίσιο αυτών των διαστρεβλωμένων συμπεριφορών, διαφοροποιείται με τη σειρά της και η ίδια η έννοια του «φιλάθλου»: Ο «φίλαθλος» παύει να είναι ένας υποστηρικτής μιας αθλητικής ομάδας που αγαπάει και παρακολουθεί συστηματικά τα αθλητικά δρώμενα. Αντιθέτως, υιοθετεί πρακτικές φανατισμού οι οποίες, με τον υπέρμετρο ζήλο που συνοδεύουν, συχνά καλλιεργούν εχθρικές συμπεριφορές και αισθήματα διχασμού μεταξύ των ανθρώπων σε εθνικό αλλά και διεθνές επίπεδο. Κατ’ αυτό τον τρόπο, ο αθλητισμός,.

Όπως είναι φυσικό, η απομάκρυνση από τις αξίες και τα ιδανικά του αθλητισμού καλλιεργεί μία προβληματική κουλτούρα, απόρροια της αντανάκλασης μιας εξίσου προβληματικής πραγματικότητας. Η παραγκώνιση του ορθού αθλητικού ιδεώδους και η θυσία τους στο βωμό του κέρδους, στερεί από τους ανθρώπους τις επακόλουθες ωφέλειές του. Συνεπώς, καθίσταται, αν μη τι άλλο, αναγκαίος ο επαναπροσδιορισμός του Ολυμπισμού και των αξιών του, τα οποία σχετίζονται κυρίως με την εκ νέου ιεράρχηση των αξιών και του γενικότερου προσανατολισμού των ανθρώπων προς νέες οδούς πνευματικού χαρακτήρα και όχι υλικού: κάθε ανάλογη εσωτερική επανάσταση ξεκινάει από το σχολείο και σχετίζεται άμεσα με ζητήματα παιδείας κατά την οποία θα καλλιεργηθεί μία υγιέστερη αντίληψη περί του αθλητικού ήθους έτσι ώστε αφενός να αμβλυνθούν φαινόμενα χουλιγκανισμού και αφετέρου να εμφυσηθεί η κατάλληλη αθλητική διαπαιδαγώγηση. Σε γενικές γραμμές, η πολιτεία και οι φορείς κοινωνικοποίησης οφείλουν να εξυγιάνουν το πεδίο αυτό απομακρύνοντας τυχόν πολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες και περιορίζοντας στο μέγιστο βαθμό την χρήση αναβολικών φαρμάκων. Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητη η γενικευμένη ορθή προσέγγιση του αθλητισμού.

Εξετάζοντας τις εκφάνσεις εκφυλισμού του αθλητισμού και της γενικότερης απομάκρυνσης από το αθλητικό ιδεώδες, δεν θα ήταν δύσκολο να προσεγγιστούν τα αίτια των ζητημάτων αυτών ως εύλογες αντανακλάσεις μιας τρέχουσας, προβληματικής πραγματικότητας. Στο πλαίσιο του αντικειμενικού κόσμου και του τρόπου με τον οποίο αυτός γίνεται αντιληπτός ο άνθρωπος καλείται να αναζητήσει διεξόδους που θα του επιτρέψουν να ζήσει σύμφωνα με την αληθινή του φύση. Το αθλητικό ιδεώδες γεννήθηκε ως έκφραση του σεβασμού της ανθρώπινης ζωής, της ευγενούς άμιλλας, του σωματικού κάλλους και τελικά της ειρήνης: κρίσιμα βήματα τα οποία οδηγούν προς τον εξευγενισμό της ψυχής του Ανθρώπου ο οποίος αγωνίζεται για τη δημιουργία ενός κόσμου στον οποίο δεν θα κυριαρχούν οι αντιπαραθέσεις, οι διακρίσεις και ο πόλεμος, αλλά αισθήματα σεβασμού, ισότητας και αλληλεγγύης έτσι ώστε να επιτευχθεί τελικά αυτό το οποίο οι πρόγονοί μας υποστήριξαν με πάθος, την προσέγγιση του Ωραίου, του Αγνού και του Αληθινού.

Posted in Νέα Ελληνικά, Σημεία στίξης, γραμματική

Πότε βάζουμε κόμμα;

της Νικολέτας Καρίκα

imgd_19

     Το άρθρο αυτό αποτελεί το τρίτο μέρος των ενοτήτων “Τα σημεία στίξης”   [βλ. Τα σημεία στίξης (μέρος πρώτο)] & [Τα σημεία στίξης (μέρος δεύτερο) ] και είναι αφιερωμένο στην περίπτωση του κόμματος. Η συχνότητα στη χρήση του, τα ακόμα συχνότερα λάθη στην εφαρμογή του αλλά και η περίπλοκη φύση του κατέστησαν αναγκαία την ξέχωριστη ανάλυσή του. Παρακάτω θα αναλυθεί η χρήση αυτού του σημείου στίξης, προηγουμένως όμως, θα αναφερθούν ορισμένα βασικά σημεία αναφορικά με αυτό.

      Πρακτικά, το κόμμα εμφανίζεται όποτε γίνεται παύση στον λόγο ή στην ανάγνωση.Πιο συγκεκριμένα δε, χρησιμοποιείται για να χωρίζει προτάσεις μέσα στην ίδια περίοδο. Συνήθως, χωρίζει δύο προτάσεις οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους παρατακτικά με τον σύνδεσμο «αλλά» ή μία κύρια με μία δευτερεύουσα πρόταση (εκτός των ονοματικών προτάσεων). Επιπλέον, υπάρχουν περιπτώσεις που εφαρμόζεται σε ξεχωριστούς όρους (λέξεις ή φράσεις) της πρότασης. Ωστόσο, σε αυτό το σημείο θα πρέπει να αναφερθεί πως η χρήση του κόμματος εναπόκειται συνήθως στην προσωπική επιλογή του ομιλητή εφόσον οι σχετικοί κανόνες σε καμία περίπτωση δεν είναι απόλυτοι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η εφαρμογή του αλλοιώνει το σημασιολογικο περιεχόμενο της πρότασης.

π.χ. (1)  Μην κάνεις τίποτα για να αλλάξεις τη μοίρα σου. (= [συμβουλευτικά] δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα για να αλλάξεις τη μοίρα σου)

π.χ. (2) Μην κάνεις τίποτα, για να αλλάξεις τη μοίρα σου. (= [προϋπόθεση] προκειμένου να αλλάξει η μοίρα σου, δεν πρέπει να κάνεις τίποτα)

       Τα παραδείγματα (1) και (2) αποτελούν ενδεικτική περίπτωση του βαθμού επιρροής του κόμματος στο σημασιολογικό περιεχόμενο των προτάσεων και, συνεπώς, στο νόημα που επιθυμούν να αποδώσουν.

       Παρά το γεγονός, λοιπόν, ότι δεν υπάρχει κάποιος ρητός κανόνας επί του θέματος, παρακάτω θα αποδοθούν ορισμένοι γενικευτικοί, κατευθυντικοί και συνήθεις κανόνες σωστής χρήσης του κόμματος.  Το άρθρο χωρίζεται σε 4 υποενότητες στις οποίες αναλύονται α) οι όροι μέσα σε μία πρόταση οι οποίοι χωρίζονται με κόμμα , β) οι δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες χωρίζονται από την κύρια με κόμμα γ) οι δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες δεν χωρίζονται με κόμμα από την κύρια και δ) συνηθισμένες περιπτώσεις λέξεων.

[Για συγκεκριμένες περιπτώσεις, κοιτάξτε κατευθείαν στο τέλος της σελίδας]

α) Οι όροι μέσα στην πρόταση οι οποίοι χωρίζονται με κόμμα:

     Η ενότητα αυτή αφορά λέξεις ή φράσεις στο πλαίσιο μιας πρότασης οι οποίες διαχωρίζονται μεταξύ τους. Ο διαχωρισμός αυτός δεν προκύπτει τυχαία αλλά συνήθως σχετίζεται με μία από τις παρακάτω περιπτώσεις αναφορικά με το περιεχόμενο των όρων αυτών:

Όμοιοι όροι, δηλαδή, όροι που έχουν την ίδια συντακτική λειτουργία μέσα στην πρόταση.

π.χ. Αγόρασα πορτοκάλια, μήλα και πατάτες.

 

Μετοχικές προτάσεις όταν αυτές α) αποτελούν επεξήγηση ή β) είναι απλώς πολύ μεγάλες.

π.χ. Αναλογιζόμενοι τη ραγδαία αύξηση της ανεργίας στη χώρα, η εντεινόμενη μετανάστευση των νέων στο εξωτερικό δεν φαίνεται παράλογη.

 

Επίθετα τα οποία προσδιορίζουν το ίδιο ουσιαστικό.

π.χ. Το ζήτημα χρήζει άμεσης, ευθείας αντιμετώπισης.

 

⇒Όροι που αποτελούν παράθεση ή επεξήγηση.

π.χ. Η κυρία Παπαδοπούλου, η διευθύντρια, μου το είπε.

π.χ. Το πιο σημαντικό στη ζωή μας είναι ένα, να μην το βάζουμε ποτέ κάτω.

 

Ρήματα τα οποία έχουν το ίδιο υποκείμενο και παρατίθενται ασύνδετα:

π.χ. Η τηλεόραση ενημερώνει, ψυχαγωγεί, πληροφορεί …

 

Αρνητικά ή βεβαιωτικά μόρια.

π.χ. Όχι, δεν θα έρθω.

π.χ. Φυσικά, θα ήθελα πολύ να σας βοηθήσω.

 

Κλητική προσφώνηση.

π.χ. Αγαπητή κυρία, σας στέλνω αυτή την επιστολή…

π.χ. Έλα, Κατερίνα, να φας.

 

Παρομοίωση μέσα στην πρόταση (εισαγωγή: όπως, σαν).

Π.χ. Τα μαλλιά της ήταν πυκνά και ξανθά, όπως τα είχε πριν 10 χρόνια.

Π.χ. Κοιτούσε τον τοίχο με απλανές βλέμμα, σαν χαμένος.

 

⇒ Περιπτώσεις ισχυρής διάζευξης.

π.χ. Διαβάσε πολύ, αλλά απέτυχε.

 

⇒Στην αντωνυμία και προσδιοριστή ό,τι (χρησιμοποιείται και ως χρονικό επίρρημα) έτσι ώστε να διαχωριστεί από τον συμπληρωματικό δείκτη “ότι”.

π.χ. Ό,τι έφτασε. (ως χρονικό επίρρημα) (=μόλις έφτασε)

 

Δεκαδικοί αριθμοί.

π.χ. 1,70

 

Νομισματική μονάδα ή μία μονάδα μέτρησης που πρέπει να διαχωριστεί.

π.χ. 15,30€

π.χ. 45,80 μ.

 

 β) Δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες χωρίζονται με κόμμα.

Συνήθως, οι δευτερεύουσες προτάσεις χωρίζονται με την κύρια με το κόμμα. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, αυτό δεν εφαρμόζεται πάντα εφόσον εναπόκειται στην προσωπική επιλογή του ομιλητή.

π.χ. (3) Ήρθα γιατί το ζήτησες.

π.χ. (4)  Ήρθα, γιατί το ζήτησες.

Τα παραδείγματα (3) και (4) είναι και τα δύο δόκιμα και θα ήταν αδύνατο να καταστεί κάποιο από αυτά αντιγραμματικό. Η περίπτωση (3) πιθανώς να οφείλεται σε λόγους φωνητικής/ φωνολογίας και ζητήματα εκφοράς.

Ωστόσο, το ζήτημα της ανυπαρξίας ρητών κανόνων αναφορικά με τη χρήση του κόμματος δεν θα έπρεπε να είναι το μόνο σημείο προσοχής. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι ναι μεν οι δευτερευούσες προτάσεις που λειτουργούν επιρρηματικά, είθισται να διαχωρίζονται από την κύρια με κόμμα, αλλα υπάρχει μία εξαίρεση: οι δευτερεύουσες προτάσεις  (ακόμα και αυτές που διαφαίνονται τυπικά επιρρηματικές)  δεν χωρίζονται με κόμμα όταν αποτελούν αντικείμενο ή υποκείμενο του ρήματος.

π.χ. Θέλω να έρθεις.

π.χ. Σε ρωτάω γιατί ήρθες!

 

Οι δευτερεούσες προτάσεις που χωρίζονται με κόμμα είναι οι εξής:

Αιτιολογικές προτάσεις (σύνδεσμοι: γιατί, επειδή, αφού, τι [ποιητικό] και εκφράσεις που χρησιμοποιούνται ως αιτιολογικοί σύνδεσμοι: καθώς, που, μια και κτλ.)

π.χ. Η μητέρα μάζεψε το φαγητό, επειδή τα παιδιά είχαν φάει στη γιαγιά τους.

π.χ.Τα ρούχα βρώμισαν , αφού έβρεχε όλη μέρα.

π.χ. Αγόρασα παγωτό γιατί πεινούσα.

 

⇒·Αποτελεσματικές/ συμπερασματικές (σύνδεσμοι: ώστε να, που να, για να, μια και [σε καθημερινή χρήση], εφόσον)

π.χ. Δεν θα αγοράσω το δώρο εγώ, ώστε να το αγοράσεις εσύ.

π.χ. Μίλησε του έτσι ώστε να σε καταλάβει.

 

Υποθετικές προτάσεις (σύνδεσμοι: (αν, εάν, άμα) και ανάλογες εκφράσεις: εφόσον, έτσι και, στην περίπτωση που κτλ.)

π.χ. Σε περίπτωση που η τράπεζα είναι κλειστή, θα σας δώσω εγώ λεφτά.

π.χ. Να τον δεις τώρα, μετά την εγχείρισή του, δεν θα τον γνωρίσεις!

 

Εναντιωματικές/ παραχωρητικές προτάσεις (σύνδεσμοι εναντιωματικοί: αν και, ενώ, μολονότι και με ανάλογες εκφράσεις:  αντί να, παρ’ όλο που, ακόμη κι αν, και ας, έστω κι αν κτλ.- παραχωρητικοί σύνδεσμοι: και αν, που να, ας κτλ.)

π.χ. Θα περάσεις να τον δεις, που να χαλάσει ο κόσμος.

π.χ. Αν και δεν τον ξέρω πολύ καλά, τον συμπαθώ.

π.χ. Μολονότι δεν είναι έχει πολλά λεφτά, πορεύεται αξιοπρεπώς.

 

Χρονικές προτάσεις (σύνδεσμοι: όταν, σαν, ενώ, καθώς, αφού, αφότου, πριν (πριν να), μόλις, προτού, όποτε, ώσπου, ωσότου και με λέξεις ή εκφράσεις αντίστοιχες : όσο, ό,τι, εκεί που, έως ότου, κάθε που κτλ.)

π.χ. Ανησυχούσε πολύ μέχρι να τον δει.

π.χ. Μέχρι που δεν έκλαιγε, ήταν καλά.

π.χ. Όταν τον φώναξα, ήρθε.

π.χ.  Πάνω που έλεγα να φύγω, ήρθε ο Κώστας.

π.χ. Δώστου αυτό το γράμμα όταν τον δεις.

 

Τελικές προτάσεις (σύνδεσμοι: για να, να)

π.χ.  Έφυγε νωρίς για να τον προλάβει.

π.χ. Της πήρε τα λεφτά, για να μην της τα επιστρέψει ποτέ.

 

Τροπικές προτάσεις (σύνδεσμοι: όπως, σαν, καθώς και με τις φράσεις: έτσι που, με τον τρόπο που, με τον ίδιο τρόπο που, όπως κι αν, με όποιο τρόπο κι αν)

π.χ. Η κατάσταση χειροτέρεψε, όπως το είχαν προβλέψει.

π.χ. Έχασε τόσα πολλά λεφτά με τον ίδιο τρόπο που τα κέρδισε.

π.χ. Γελούσε σαν να ήταν πάλι παιδί.

 

γ) Δευτερεύουσες προτάσεις οι οποίες ΔΕΝ χωρίζονται με κόμμα:

Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις

Ολικής αγνοίας

π.χ. Με ρώτησε να φύγει ή όχι.

Μερικής αγνοίας

π.χ. Με ρώτησε ποιος ήταν αυτός.

 

Πλάγιες προτάσεις προσταγής  (μόριο: να)

π.χ. Σε παρακαλώ (να) μη μου μιλάς όταν γράφω!

 

Συμπληρωματικές προτάσεις που κυβερνώνται από ρήματα :

1. ειδικές προτάσεις (σύνδεσμοι: ότι, που)

π.χ. Μου ανακοίνωσε ότι παραιτήθηκε

(ΠΡΟΣΟΧΗ! Εκτός κι αν είναι επεξήγηση ή βρίσκεται πριν από την κύρια)

2. ενδοιαστικές προτάσεις (σύνδεσμοι: μήπως, μην, να μην, μην και)

π.χ. Φοβάμαι μη φύγει.

3. Αναφορικές προτάσεις εξαρτημένες

π.χ. Απέλυσαν τους καθηγητές και τις καθηγήτριες οι οποίοι έκαναν απεργία.

π.χ. Ο διεθυντής έδωσε αποβολή στην κοπέλα που τον κορόιδεψε.

π.χ. Η κοπέλα που έφυγε ήθελε να σου μιλήσει.

4. Αναφορικές προτάσεις ελεύθερες

π.χ. Θα πάρω μαζί μου όποιον θέλει να έρθει.

π.χ. Πρέπει οπωσδήποτε να του μιλήσω.

ΠΡΟΣΟΧΗ!

Οι ελεύθερες αναφορικές προτάσεις μπορούν να εισάγουν επιρρηματικές προτάσεις. Σε αυτή την περίπτωση, μπορεί να εισαχθεί κόμμα.

π.χ. Σε όποιο καφενείο πας, θα ακούσεις την ίδια συζήτηση.

π.χ. Όσα ψάρια κι αν μου φέρεις, τόσα θα σου πληρώσω.

π.χ. Από όπου περάσεις, σου χαμογελούν.

5. Βουλητικές (σύνδεσμος: να)

π.χ. Θέλω να φύγω.

 

δ) Άλλες περιπτώσεις

Σε αυτό το σημείο θα αναφερθούν συχνές εκφράσεις της Ελληνικής και η χρήση τους.

είτε… είτε/ ούτε… ούτε…/ ή …

π.χ. Είτε θα φύγεις είτε θα μείνεις!

π.χ. Ή θα πας ή όχι!

αλλά:

π.χ. Ούτε θες να φάς, ούτε θες να πιεις, ούτε θες να ξαπλώσεις…

π.χ. Είτε το άσπρο φόρεμα διαλέξεις, είτε το μαύρο, είτε το ροζ, έμενα μου κάνει το ίδιο!

αλλά

π.χ. Αγόρασα πολλά λαχανικά αλλά και φρούτα.

αλλά:

π.χ. Οχι μόνο δεν ήρθε στα γενέθλια, αλλά δεν έστειλε κι ούτε ένα χρόνια πολλά! [ισχυρή αντίθεση]

δηλαδή

π.χ. Ο κώδικας δημοσιογραφικής δεοντολογίας, δηλαδή το σύνολο των κανόνων που ρυθμίζουν…

π.χ. Πρέπει να δείχνεις περισσότερη προσοχή στην τάξη, δηλαδή, να ακούς τον καθηγητή όταν μιλάει.

όσο… τόσο…

π.χ. Όσο πιο πολλά ζητάς, τόσο λιγότερα θα σου δίνω.

και (παρά το γεγονός ότι συνδέει δύο προτάσεις παρατακτικά, όταν παρεμβάλλεται μεταξύ αυτών μία δευτερεύουσα πρόταση, τότε τις διαχωρίζουμε με κόμμα)

π.χ. Το ζήτημα θα αναλυθεί εκτενώς και, αφού παρουσιαστούν οι βασικές πλευρές του, θα συναχθούν τα βασικά συμπεράσματα. (παρεμβάλλεται δευτερεύουσα χρονική πρόταση)

δυστυχώς/ ευτυχώς

π.χ. Δυστυχώς, πάλι απέτυχε στις εξετάσεις του.

καθώς

π.χ. Τον κοιτούσε καθώς έφευγε. (καθώς= χρονικός σύνδεσμος)

π.χ. Καθώς έφευγε, τον κοιτούσε. (καθώς= χρονικός σύνδεσμος)

π.χ. Καθώς λένε, ήταν ο πρώτος που μπήκε στην ιατρική. (καθώς = όπως)

αντί

π.χ.  Αγόρασε το ρολόι αντί πενήντα δραχμών. (αντί με τη σημασία της τιμής/αξίας)

π.χ. Αντί να έρθει, έφυγε. (αντί με τη σημασία της αντικατάστασης/ αλλαγής)

π.χ. Οι κατηγοροούμενοι αντί επιχειρημάτων επικαλέστηκαν τον εθνικό διχασμό. (αντί με τη σημασία αντικατάστασης/ αλλαγής)

ενώ

π.χ. Ενώ δεν ήθελε, ήρθε. (ενώ με τη σημασία μολονότι, αν και)

π.χ. Ήρθε ενώ δεν ήθελε. (ενώ με τη σημασία μονολότι, αν και, αλλά)

π.χ. Μας βρήκε η βροχή ενώ φτάναμε σπίτι (ενώ με τη σημασία όταν, καθώς)

-μόλις

π.χ. Μολις μας είδε, έφυγε.

π.χ. Έφυγε μόλις μας είδε.

-όπως

π.χ. Καθίσαμε να τα πούμε όπως παλιά.

π.χ. Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, η Ιουλιανή Μοναρχία είχε επιπτώσεις σε πολιτικό αλλά και ιδεολογικό επίπεδο.

Σε αυτό το σημείο ολοκληρώθηκε η τρίτη και τελευταία ενότητα του ζητήματος των Σημείων Στίξης. Το παραπάνω άρθρο βασίστηκε σε ποικίλα βοηθήματα (π.χ. Γραμματική της Ελληνικής Γλώσσας – David Holton, Peter Mackridge, Ειρήνη Φιλιππάκη – Warburton, εκδ. Πατάκη) έτσι ώστε να συναχθούν οι εγκυρότεροι κανόνες. Στην περίπτωση του κόμματος, όπως αναφέρθηκε και παραπάνω πολλές φορές, θα πρέπει πάντα να υπενθυμίζεται η ρευστότητα του χαρακτήρα του.

Posted in σχολείο, Νέα Ελληνικά, Σημεία στίξης, γραμματική

Τα σημεία στίξης (μέρος δεύτερο)

της Νικολέτας Καρίκα

Τα σημεία στίξης (μέρος δεύτερο)

Το παρόν κείμενο αποτελεί τη συνέχεια του προηγούμενο άρθρου «Τα σημεία στίξης (μέρος πρώτο)». Στην προηγούμενη ενότητα αναλύθηκαν ως προς τα χαρακτηριστικά και τη χρήση τους η τελεία , η άνω τελεία, το θαυμαστικό, η άνω και κάτω τελεία και οι παρενθέσεις. Σε αυτή την ενότητα θα παρουσιαστούν  η πλάγια γραμμή (/), τα αποσιωπητικά (), οι αγκύλες ([]), η μονή και η διπλή παύλα () (-…-) , τα εισαγωγικά («») αλλά και το ερωτηματικό (;).

 

Πλάγια γραμμή (/)

Η πλάγια γραμμή χρησιμοποιείται:

  • Για να δηλώσει διάζευξη.

Π.χ. Όλοι οι φοιτητές/ φοιτήτριες που επέλεξαν το μάθημα της θεατρολογίας καλούνται να συγκεντρωθούν στο αμφιθέατρο Α.

  • Για να ενώσει δύο λέξεις με παρεμφερή σημασία.

Π.χ. Οι διαθρωτικές λέξεις μπορούν να δηλώνουν και επεξήγηση/ διασάφηση.

 

Αποσιωπητικά ()

Τα αποσιωπητικά χρησιμοποιούνται

  • Όταν μία πρόταση είναι ατελής.
  • Από τους συγγραφείς για να προκαλέσουν έκπληξη στον αναγνώστη (συνήθως στην κατακλείδα ή στο τέλος μιας φράσης)

Π.χ. Τελικά οι πρωταγωνιστές σκότωσαν τον δολοφόνο. Ανακουφισμένοι κίνησαν για το αυτοκίνητο, ξέροντας πια ότι ήταν ασφαλείς. Η Δήμητρα  προχωρώντας με αργό βήμα, έριξε μια τελευταία ματιά στο μέρος που της χάραξε για πάντα τη ζωή. Πήρε μια βαθιά ανάσα. Το βλέμμα της πλανήθηκε στο τοπίο.  Ξαφνικά ένιωσε το αίμα της να παγώνει. Ο δολοφόνος είχε εξαφανιστεί…

  • Για να εκφραστεί προβληματισμός αναφορικά με ένα συμβάν το οποίο πιθανώς συνοδεύεται από μία αίσθηση απογοήτευσης ή ντροπής.

Π.χ. Ο δάσκαλος ζήτησε να μας δει ιδιαιτέρως… πιστεύει πως πρέπει να συζητήσουμε πολύ σοβαρά για τον Μιχαλάκη.

  • Για να δηλώσουν συγκίνηση, περιφρόνηση, συμπάθεια, απειλή, επιφύλαξη, σεβασμό.

Π.χ. Ξόδεψε όλο τον μισθό της για να βοηθήσει τα αδέσποτα σκυλάκια…

Προσοχή!

Τα αποσιωπητικά είναι πάντοτε τρεις τελείες και όχι περισσότερες.

 

Αγκύλες ([])

Οι αγκύλες χρησιμοποιούνται:

  • Για να εισάγουμε νέα παρένθεση μέσα σε παρένθεση.

Π.χ. [επειδή πάντα βασιζόμουν στην ευγένεια των ξένων! (Τ. Ουίλιαμς)]

 

Παύλα (μονή η διπλή ) () (-…-)

Η παύλα χρησιμοποιείται:

  • Για να δηλωθεί μια απότομη μεταβολή στη ροή του λόγου.

Π.χ. Σωστά! Συνηθίζεται άλλωστε να κυκλοφορείς με γούνα για να διαδηλώσεις για τα δικαιώματα των ζώων – κάγχασα εγώ.

  • Για να απομονωθεί μια λέξη/ πρόταση από την υπόλοιπη, συνήθως , αποτελώντας παράδειγμα ή επεξήγηση.

Π.χ. Με αυτή του την πράξη – να θυσιαστεί για να σώσει την πατρίδα του- κατάφερε να μείνει στην ιστορία ως ένας από τους πιο ένδοξους ήρωες.

  • Ύστερα από τελεία, όταν προτίθεται να δηλωθεί μία μεγάλη παύση.
  • Για να δηλώσει ότι μια πρόταση είναι ελλιπής.
  • Για να εισάγει ένα νέο πρόσωπο στο πλαίσιο ενός διαλόγου.

Π.χ. –Πώς σε λένε;

        –Πέτρο!

Προσοχή!

Η παύλα (–) δεν θα πρέπει να συγχέεται με το ενωτικό () το οποίο χρησιμοποιείται για να δηλώσει τον χωρισμό μιας λέξης στο τέλος μιας γραμμής ή για να ενώσει δύο λέξεις π.χ. παιδί-θαύμα.

 

Εισαγωγικά («»)

Τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται:

  • Για την παράθεση μεμονωμένων φράσεων/ λέξεων στο κείμενο
  • Για να δηλώσουν τη μεταφορική χρήση μίας πρότασης.
  • Για την αυτούσια παράθεση λόγων κάποιων προσώπων.

Π.χ. Ο Σωκράτης είπε «Ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα»

  • Για την παράθεση αποφθεγμάτων

«Να αγαπάς όσους σε αγαπούν» λένε…

  • Για την απόδοση επιστημονικής ορολογίας.

Π.χ. Είναι σημαντική η διάκριση μεταξύ «σημαινόμενου» και «σημαίνοντος».

  • Για να δηλωθούν τίτλοι βιβλίων, εφημερίδων, άρθρων κ.λ.π. .

Π.χ. Το «Έγκλημα και τιμωρία» είναι ένα από τα πιο διάσημα έργα του Ντοστογιέφσκι.

  • Για να εισάγουν ευθύ λόγο στη μέση μιας παραγράφου.

Π.χ. «Εγώ πάντως θα έρθω» είπε η Μαρία.

Προσοχή!

Τα εισαγωγικά μπορούν να αντικαθίστανται από διπλά αντεστραμμένα κόμματα (‘’ ,, ή ‘’ ‘’ ) τα οποία χρησιμοποιούνται και όταν πρόκειται να δηλωθεί ευθύς λόγος μέσα σε ευθύ λόγο ο οποίος ήδη περικλείεται σε εισαγωγικά.

Π.χ. «Μην μου λες ‘‘πήγαινε στο δωμάτιό σου!’’» φώναξε ο Παντελής.

 

Ερωτηματικό (;)

Το ερωτηματικό χρησιμοποιείται:

  • Στις ερωτηματικές προτάσεις.
  • Σε ρητορικές ερωτήσεις.
  • Μέσα σε παρενθέσεις για να δηλωθεί έκπληξη, ειρωνεία, σαρκασμό, αμφιβολία, επιφύλαξη.

Π.χ. Είπε ότι αυτή τη φορά θα πλένει τα πιάτα (;).

 

Σε αυτό το σημείο ολοκληρώθηκε η παρουσίαση των σημείων στίξης της Ελληνικής. Σε επόμενο άρθρο θα αναλυθεί η περίπτωση του κόμματος [ Πότε βάζουμε κόμμα; ] .