Τα σημεία στίξης (μέρος δεύτερο)

της Νικολέτας Καρίκα

Τα σημεία στίξης (μέρος δεύτερο)

Το παρόν κείμενο αποτελεί τη συνέχεια του προηγούμενο άρθρου «Τα σημεία στίξης (μέρος πρώτο)». Στην προηγούμενη ενότητα αναλύθηκαν ως προς τα χαρακτηριστικά και τη χρήση τους η τελεία , η άνω τελεία, το θαυμαστικό, η άνω και κάτω τελεία και οι παρενθέσεις. Σε αυτή την ενότητα θα παρουσιαστούν  η πλάγια γραμμή (/), τα αποσιωπητικά (), οι αγκύλες ([]), η μονή και η διπλή παύλα () (-…-) , τα εισαγωγικά («») αλλά και το ερωτηματικό (;).

 

Πλάγια γραμμή (/)

Η πλάγια γραμμή χρησιμοποιείται:

  • Για να δηλώσει διάζευξη.

Π.χ. Όλοι οι φοιτητές/ φοιτήτριες που επέλεξαν το μάθημα της θεατρολογίας καλούνται να συγκεντρωθούν στο αμφιθέατρο Α.

  • Για να ενώσει δύο λέξεις με παρεμφερή σημασία.

Π.χ. Οι διαθρωτικές λέξεις μπορούν να δηλώνουν και επεξήγηση/ διασάφηση.

 

Αποσιωπητικά ()

Τα αποσιωπητικά χρησιμοποιούνται

  • Όταν μία πρόταση είναι ατελής.
  • Από τους συγγραφείς για να προκαλέσουν έκπληξη στον αναγνώστη (συνήθως στην κατακλείδα ή στο τέλος μιας φράσης)

Π.χ. Τελικά οι πρωταγωνιστές σκότωσαν τον δολοφόνο. Ανακουφισμένοι κίνησαν για το αυτοκίνητο, ξέροντας πια ότι ήταν ασφαλείς. Η Δήμητρα  προχωρώντας με αργό βήμα, έριξε μια τελευταία ματιά στο μέρος που της χάραξε για πάντα τη ζωή. Πήρε μια βαθιά ανάσα. Το βλέμμα της πλανήθηκε στο τοπίο.  Ξαφνικά ένιωσε το αίμα της να παγώνει. Ο δολοφόνος είχε εξαφανιστεί…

  • Για να εκφραστεί προβληματισμός αναφορικά με ένα συμβάν το οποίο πιθανώς συνοδεύεται από μία αίσθηση απογοήτευσης ή ντροπής.

Π.χ. Ο δάσκαλος ζήτησε να μας δει ιδιαιτέρως… πιστεύει πως πρέπει να συζητήσουμε πολύ σοβαρά για τον Μιχαλάκη.

  • Για να δηλώσουν συγκίνηση, περιφρόνηση, συμπάθεια, απειλή, επιφύλαξη, σεβασμό.

Π.χ. Ξόδεψε όλο τον μισθό της για να βοηθήσει τα αδέσποτα σκυλάκια…

Προσοχή!

Τα αποσιωπητικά είναι πάντοτε τρεις τελείες και όχι περισσότερες.

 

Αγκύλες ([])

Οι αγκύλες χρησιμοποιούνται:

  • Για να εισάγουμε νέα παρένθεση μέσα σε παρένθεση.

Π.χ. [επειδή πάντα βασιζόμουν στην ευγένεια των ξένων! (Τ. Ουίλιαμς)]

 

Παύλα (μονή η διπλή ) () (-…-)

Η παύλα χρησιμοποιείται:

  • Για να δηλωθεί μια απότομη μεταβολή στη ροή του λόγου.

Π.χ. Σωστά! Συνηθίζεται άλλωστε να κυκλοφορείς με γούνα για να διαδηλώσεις για τα δικαιώματα των ζώων – κάγχασα εγώ.

  • Για να απομονωθεί μια λέξη/ πρόταση από την υπόλοιπη, συνήθως , αποτελώντας παράδειγμα ή επεξήγηση.

Π.χ. Με αυτή του την πράξη – να θυσιαστεί για να σώσει την πατρίδα του- κατάφερε να μείνει στην ιστορία ως ένας από τους πιο ένδοξους ήρωες.

  • Ύστερα από τελεία, όταν προτίθεται να δηλωθεί μία μεγάλη παύση.
  • Για να δηλώσει ότι μια πρόταση είναι ελλιπής.
  • Για να εισάγει ένα νέο πρόσωπο στο πλαίσιο ενός διαλόγου.

Π.χ. –Πώς σε λένε;

        –Πέτρο!

Προσοχή!

Η παύλα (–) δεν θα πρέπει να συγχέεται με το ενωτικό () το οποίο χρησιμοποιείται για να δηλώσει τον χωρισμό μιας λέξης στο τέλος μιας γραμμής ή για να ενώσει δύο λέξεις π.χ. παιδί-θαύμα.

 

Εισαγωγικά («»)

Τα εισαγωγικά χρησιμοποιούνται:

  • Για την παράθεση μεμονωμένων φράσεων/ λέξεων στο κείμενο
  • Για να δηλώσουν τη μεταφορική χρήση μίας πρότασης.
  • Για την αυτούσια παράθεση λόγων κάποιων προσώπων.

Π.χ. Ο Σωκράτης είπε «Ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα»

  • Για την παράθεση αποφθεγμάτων

«Να αγαπάς όσους σε αγαπούν» λένε…

  • Για την απόδοση επιστημονικής ορολογίας.

Π.χ. Είναι σημαντική η διάκριση μεταξύ «σημαινόμενου» και «σημαίνοντος».

  • Για να δηλωθούν τίτλοι βιβλίων, εφημερίδων, άρθρων κ.λ.π. .

Π.χ. Το «Έγκλημα και τιμωρία» είναι ένα από τα πιο διάσημα έργα του Ντοστογιέφσκι.

  • Για να εισάγουν ευθύ λόγο στη μέση μιας παραγράφου.

Π.χ. «Εγώ πάντως θα έρθω» είπε η Μαρία.

Προσοχή!

Τα εισαγωγικά μπορούν να αντικαθίστανται από διπλά αντεστραμμένα κόμματα (‘’ ,, ή ‘’ ‘’ ) τα οποία χρησιμοποιούνται και όταν πρόκειται να δηλωθεί ευθύς λόγος μέσα σε ευθύ λόγο ο οποίος ήδη περικλείεται σε εισαγωγικά.

Π.χ. «Μην μου λες ‘‘πήγαινε στο δωμάτιό σου!’’» φώναξε ο Παντελής.

 

Ερωτηματικό (;)

Το ερωτηματικό χρησιμοποιείται:

  • Στις ερωτηματικές προτάσεις.
  • Σε ρητορικές ερωτήσεις.
  • Μέσα σε παρενθέσεις για να δηλωθεί έκπληξη, ειρωνεία, σαρκασμό, αμφιβολία, επιφύλαξη.

Π.χ. Είπε ότι αυτή τη φορά θα πλένει τα πιάτα (;).

 

Σε αυτό το σημείο ολοκληρώθηκε η παρουσίαση των σημείων στίξης της Ελληνικής. Σε επόμενο άρθρο θα αναλυθεί η περίπτωση του κόμματος [ Πότε βάζουμε κόμμα; ] .

 

 

 

 

 

 

Advertisements